Cầm Hánh đánh giặc cờ vàng


(Truyện thơ lịch sử của dân tộc Thái)


Giờ kể lại Mường Lò rộng lớn, ruộng bằng san sát
Như chiếu trải xuống nhà đợi khách đến thăm
Lừng tiếng đất Mường Lò, mường Da, mường Lùng (1)
Vang đến tận mường Chai, mường Chiến (2)
Mường Lò nhiều quan dân các nơi tìm đến
Khâm phục Tạo lớn Lò – Chu (3)
Mường Lò lớn đất bằng trời cho
Phía đông giáp với Hiền Lương (4)
Cả Đại Lịch, Thượng Bằng La, Bình Thuận
Tất cả đều theo quan tướng Mường Lò
Phìa lãnh đạo bản mường yên vui đoàn kết, ấm no
Trời còn ban cho hang Thẳm Lé
Có suối trong mát chảy giữa mường
Đầu mường có Viềng Công
Các bản mường, tươi vui nhộn nhịp
Hăng say cấy lúa, trồng bông…
Cả Mường Lò rộng lớn cùng nhau một lòng
Năm cũ rồi vừa bước sang năm mới
Giờ kể lại tháng tám mùa xuân (5)
Trai gái hân hoan chơi hang Thẳm Lé
Má em hồng đùa giỡn cùng hoa
Sắc áo chàm quê hương đậm đà
Phìa biết xây dựng nên mường, bản
Biết cầm cân chèo lái khéo tay
Trời nhìn thấy bụng của phìa thẳng ngay
Ban cho nhiều con dân khôi ngô tuấn tú
Tất cả đều một lòng một dạ
Xây bản mường đầm ấm, yên vui
Truyền lại cho con cháu đời đời
Giờ kể đến Cầm Hánh Lò – Chu
Cầm Chiêu án ngữ Mường Cha
Các phìa xây dựng bản mường bình yên tươi đẹp
Trời phù hộ không bao giờ loạn lạc
Nhưng bất ngờ Vua Hán Hoàng Tông
Đưa quân đi khắp nơi cướp phá
Đến cả nơi phố chợ Sông Thao
Âm mưu đưa quân vào Lò, Cha, Da ăn cướp
Bên ta Phìa Cầm Hánh cân nhắc
Phìa Mường Cha Cầm Chiêu, Cầm Tám
Truyền mời các bô lão, quan binh
Cùng họp bàn tại Mường Lò Luông
Tất cả đều hăng hái đồng lòng
Bàn cách đón đánh giặc
Ta sẵn sàng bầy binh bố trận
Phìa cầu Trời khấn đất rủ lòng
Cầu bốn phương trời cùng đấng thần linh
Rồi chọn giờ, cùng ba quân ra trận
Kéo ngọn cờ chính nghĩa xông lên
Quân ào ào xung trận như đàn ong
Đến tận Mường Hồng, Hưng Khánh (6)
Trời sẩm tối quân ta kéo đến
Phìa ra lệnh dựng trại đóng quân
Đào đắp lũy chờ giặc đến gần
Được vài ngày quân giặc kéo tới
Hai bên nổ súng như mưa bay bão nổi
Phìa Cầm Hiệp hô xung phong như sấm vang dền
Quân ta như giông bão ngất trời xông lên
Xác giặc chồng chất
Bên ta mất Đội Nhất ở mường Cha cùng nhiều nghĩa quân
Cầm cự được ba tháng ta cạn lương
Quân giặc cậy đông nhiều vũ khí
Cầm Tú cho lui về chốt chặn Đèo Ách tử địa
Quân giặc thừa cơ đuổi theo
Cầm Tú cho người về đại bản doanh báo tin hiểm nghèo
Cầm Hánh triệu tập bá quan văn võ
Tập trung xây đồn đắp lũy
Đưa vợ con tất cả vào thành
Đêm ngày canh gác thường xuyên
Rèn đúc thật nhiều thanh đao, mã tấu…
Lò Cha sửa sang thành lũy
Tuyển mộ thêm quân
Thành mở hai cửa tiến lui thuận tiện
Ba bốn ngày sau giặc Hoàng Tông kéo đến
Tới Ba Khe, Đèo Ách
Bị cánh quân Cầm Tú giữ chân
Hai bên giáp lá cà
Ta thấy rõ giặc mặc áo xanh, nón chóp, thắt lưng mã tấu sáng lòe
Quân ta dùng bẫy đá cản bước tiến của giặc
Chúng chạy loạn như ong vỡ tổ
Song quân giặc nhiều như lá dong rừng
Cầm Tú cho quân rút về Bằng Bon (7)
Giặc truy đuổi giao tranh quyết liệt
Tiếng đạn réo, hò reo vang động
Cầm Hiệp cấp tốc đưa quân tiếp ứng
Cầm Tú, Cầm Tám phối hợp chiến đấu
Quân giặc chia hai ngả đối đầu
Chúng vây bắt được Cầm Hiệp, trói giải đi rêu rao
Nhằm khủng bố mong quân ta nao núng
Quân ta rút về Bằng Bon cùng Cầm Hánh
Vợ các tướng sỹ góp lợn, trâu mổ tế lễ đất trời
Xin trời phù hộ cho quân ta thắng giặc
Thấy quân ta rút, giặc dáo diết đuổi theo
Đến tận bản Chao xây dụng bản doanh
Họ xây dựng kiên cố làm nơi đóng quân
Làm bàn đạp đi đánh các vùng
Cầm Hánh, cùng Cầm Chiêu, Cầm Tám
Hai Lò Luông, Lò Cha bền lòng vững bụng
Ở Mường Cha Cầm Chiêu nao núng
Lấy vàng bạc, châu báu, dắt trâu đến xin hòa
Giặc tóm được trói tay, buộc cổ Cầm Chiêu
Nhốt vào hầm bản Chao
Chúng nói: “Cầm Hánh tới xin hòa
Ta sẽ thả cả ba anh em chúng nó”
Cầm Hánh nghe tin không hề run sợ
Quyết một trận sống chết với bọn bay!
Giặc đưa quân các phía bao vây
Chờ ngày tiêu diệt Cầm Hánh
Cầm Hánh vững tin:
Tất cả quân dân, tướng sĩ đều vẫn một lòng
Rồi cấp tốc đưa quân ra trận
May trời còn phù hộ chúng ta chăng?
Cùng một lúc cánh quân Viềng Công
Do Cầm Tám chỉ huy tiếp ứng
Cuộc chiến diễn ra ác liệt
Cầm Tám lắm mưu oai dũng
Giặc chịu thua rút chạy nát tan
Khói lửa ngút trời đồn phía Đông Nam
Diệp Tài tướng giặc đành rút về bản Chao cố thủ (8)
Chúng còn dồn lên phía Tây, phía Bắc tạm an toàn
Sáng mai quân ta thừa thắng đánh tiếp đồn phía Bắc
Giặc hoảng sợ, ta đánh một hồi đã thua trận
Còn đồn Pú Che phía Tây (9)
Nơi giặc tin quân Cầm Hánh không đánh nổi nơi đây
Thừa thắng Cầm Hánh, Cầm Tám thúc quân xông lên
Cho lấy rơm rạ chất vây đồn giặc rồi châm lửa đốt
Giặc hoảng sợ bỏ đồn Pú Che về co lại đồn bản Chao
Quân ta vui mừng khôn xiết
Hôm sau quân giặc giải Cầm Hiệp đến:
“Cầm Hánh tao hỏi bọn bay
Tao thua sẽ trả lại em trai mày
Tao sẽ rút về nước
Mày thua, tao sẽ giết em trai mày cho biết
Và tao sẽ giết sạch cả nhà mày cùng muôn dân
Mày đầu hàng tao sẽ trả em
Tao sẽ để Mường Lò làm ăn yên ổn
Mày sẽ được giữ quyền cao chức trọng”.
Thắng trận rồi Lò Cha về nơi cũ
Quay trở về thành lũy Viềng Công
Lò Cha cho nghỉ ngơi lại sức ba quân
Rình đêm khuya gà gáy canh ba
Quân Cờ Vàng đưa binh đánh úp
Khi quân giặc đến sát chân thành
Gặp quân ta cảnh giác đi tuần
Lại có tướng tài lãnh đạo
Đánh một trận quân giặc phải lui
Trong thành nghe súng vang trời
Cầm Tám lệnh: “Tất cả sẵn sàng
Các tuyến hãy giữ vững trận địa”
Rồi đích thân cầm quân nghênh chiến
Súng hai bên nổ vang như sấm
Đạn bay veo véo trên đầu
Đạn giặc sả vào thành như mưa bão
Bốn phía quân giặc đều vây
Người chúng đông, súng chúng nhiều
Lời Cầm Tám vang lên dõng dạc:
“Chúng ta hãy chiến đấu anh dũng
Quyết chiến kiên cường
Hãy cố lên không bao giờ đầu hàng
Hãy như gà mẹ bảo vệ đàn con trước bầy quạ dữ…”
Hai bên giao tranh quyết liệt
Đến sáng quân Cờ Vàng thua trận
Đành rút quân về đại bản doanh nơi bản Chao
Khi bình minh chiếu rọi lũy thành
Cầm Tám đưa vạn quân kiểm tra trận địa
Máu quân thù loang đỏ ngập thành lũy
Xác giặc như đống đá chất chồng
Chỗ này áo xống còn nguyên
Chỗ kia vũ khí chất đống
Chúng hoảng sợ bỏ lại nhiều quân trang quân dụng
Ta thu nhiều chiến lợi phẩm
Tiếng cười rộn rã nơi nơi
Ta chiến thắng vì có chính nghĩa
Có lòng dũng cảm kiên cường
Có trời đất, thần linh phù hộ.
Giặc Cờ Vàng đành dùng quỉ kế
Giả vờ thả Cầm Chiêu:
“Các em ơi, quân của ta ơi
Mở cổng thành cho ta vào với”
Quân ta nghe Cầm Chiêu vẫy gọi
Vui mừng mở cửa đón chào
Quân Cờ Vàng thình lình ập vào
Quân ta trở tay không kịp
Cầm Tám luồn cửa sau trốn thoát
Quân ta người trốn lên giả làm người nhà người Xá, người Mèo…
Có người trốn tận rừng sâu
Người trốn đi Mường Chai, Mường Chiến…
Có người bị quân giặc bắt.
Riêng Mường Lò luông giặc bao vây chưa đánh
Chờ quân Cầm Hánh thiếu lương
Ba tháng sau lương thực cạn dần
Phải chặt cây ăn nõn cầm hơi đỡ đói
Cầm Hánh than trời sao lại
Nỡ để chúng ta chết thật ư?
Thương người già, trẻ nhỏ theo ta
Hãy phù hộ cho ta thắng giặc
Trưa hôm ấy Giặc kéo quân thiện chiến
Tướng Diệp Tài trực tiếp cầm quân
Đánh vào Mường Lò lớn
Quân giặc đông như kiến
Súng vang trời, giáo mác họ phang
Quân ta hy sinh quá đông
Song quân giặc cũng chết như ngả rạ
Xác chúng như bãi cát bên sông, chất chồng như bãi đá
Như rừng chuối bị phạt trên rừng
Bên ta người chết đâm đầu vào giếng nước trong
Có người chạy thật xa lánh nạn
Song có nhiều người quả cảm
Mở cửa thành lao tới quân thù
Người vũ khí, người tay không
Thà cùng chết không hề chịu nhục
Có người chết giặc cướp mất vợ
Có người chết giặc giết mất con
Người chạy thoát nuôi chí căm hờn
Nhiều người chết ngổn ngang ngập ruộng
Các thiếu nữ như hoa xinh đẹp
Giặc bắt làm đồ chơi mua vui
Ai chống cự chúng giết chết tươi.
Cầm Hánh chạy nơi nào không biết
Sau thấy kiếm ngài máu còn loang
Nhiều người trốn vào rừng
Cha lạc con, vợ thảm thiết gọi chồng
Có người tự sát giữ trọn khí tiết
Trời tối đen thê thảm khôn cùng
Khắp bản mường đầy xác không có người chôn
Cảnh đói khát bơ vơ không nhà không cửa
Mọi người đành vào rừng tìm hoa quả
Sống qua ngày gắng sức cầm hơi
Người lên núi xin làm con nuôi, cho người Mèo, người Dao
Số đông sang cậy nhờ Mường Chiến, Mường Chai
Có người sang Mường Muổi, Mường La lánh nạn (10)
Có người sang Lào nước bạn
Có người xuôi chợ Bờ về với đất Kinh
Có người chết giữa rừng sâu núi thẳm
Lúc ấy cả Mường Lò bỏ trống
Quân Cờ Vàng đóng ở Viềng Công
Viềng Công chúng bắt ông Pành phố đứng đầu cai quản
Lúa chín đầy đồng không ai thu hái
Ông Pành Phố kêu gọi mọi người liềm hái
Nhanh tay thu lúa về nhà
Giặc Cờ Vàng xua quân cướp lúa của ta
Bắt cùm, trói, giết dân vô tội
Lúa vàng nhuộm máu dân lành
Cỏ mọc khắp nơi, ruộng đầy lau chít
Quân giặc không trông mong gì được
Bắt dân ta phải chịu đi phu
Gánh đạn, lương đi đánh các ngả
Ngả Phù Yên, Mường Chiến, Mường Chai
Đi tắt vượt Sông Đà thác dữ
Đánh đến tận Mường Muổi, Sơn La
Chúng đánh đập phu phen man rợ
Ai đuối sức chúng giết ngay bỏ đó.
Mường Lò năm mới lại qua
Ngày mùa
Trâu bò không có để cầy bừa trồng cấy
Dân đói khát lên rừng lượm hái
Muốn đào mài không thuổng cuốc cùn
Muốn bới củ từ cỏ ngập thành rừng
Muốn chặt báng yếu không chặt nổi
Vì đã bao ngày rồi thiếu đói
Khắp bản mường người chết ngổn ngang
Có khi khiêng xác vào rừng không còn sức để chôn
Nỗi khổ này trời cao có thấu
Mường nát, nhà tan tận cùng khổ đau?
Dân rủ nhau lên tận vùng cao
Nương náu nơi người Mèo, người Dao
Có người bỏ xác trên đường vì đói
Áo rách phủ mặt đau lòng
Người được người Mèo, Dao… thương cưu mang
Nhận làm con, làm em… thân thiết
Từ khi ấy tình thêm bền chặt
Gọi là A Té thân thương (11)
Người Thái mới có chỗ làm ăn
Cùng chung sống khai hoang vỡ đất.
Ngày tháng dần trôi dẫu bao khó nhọc
Nhưng có gạo, sắn, ngô đắp đổi qua ngày
Nỗi nhớ nhà mường bản khôn nguôi
Từ biệt bà con trở về quê cũ
Xuống núi bụng vui hớn hở
Về Mường Lò nơi cắt rốn, treo nhau
Thóc gạo ít ta đùm bọc nuôi nhau
Giã gạo đi em ơi
Nhịp chầy vui ta giã một hồi
Giã gạo ta giã liền một mẻ
Cả tấm cám nấu ăn vui vẻ
Giã nát như làm men rượu nồng
Bắc nồi lên
Chất củi đi em
Thổi lửa to lên hỡi con trai con gái
Cho khói bốc tận trời đến khi cơm chín tới
Bát đũa chia nhau ta cùng hưởng
Miếng ăn nơi đất tổ quê hương
Sao mát ngọt tận ruột tận gan
Ăn xong rồi ta hồi lại sức.
Giờ kể chuyện giặc Cờ Vàng đóng ở Viềng Công
Ở lâu rồi lương thực cạn dần
Giặc nghĩ cách chuyển đi nơi khác
Giao cho ông Hiềm cai quản ba Lò
Rồi đem Cầm Hiệp, Cầm Chiêu ra hành quyết
Giết cả ông Pành và Cầm Tú của ta
Rồi rút về Sông Thao nước đỏ
Viềng Công do ông Hiềm cai quản
Còn Lò Da và cánh đồng Phán
Họ là người Dao, người Xá… làm nương
Tưởng ông Hiềm là người của quân Cờ Vàng
Họ bày binh lên đánh Viềng Công
Ông Hiềm sợ rút quân lên núi
Ở với người Mèo tận Phù Yên.
Lại kể đến đoàn người chạy trốn năm xưa
Cầm Tám cùng đi đến Chiềng Bon (12)
Một số người ở lại
Cầm Tám nghỉ lại đến Giáo Khau (13)
Động viên người Mèo cùng dân Hát, Bon, Lìu (14)
Tất cả một lòng đoàn kết thương yêu
Có ngày trời cao phù hộ
Hôm sau Phìa lên đường đến Chiềng Ban, Kéo Cạ (15)
Dân mường đều trông cậy vào ông
Rồi ông đến Chợ Bờ xuôi theo dòng sông
Cầm Tám vào cung tâu Vua An Nam – Tự Đức
Lạy thưa Vua nơi Mường Lò ba tổng
Giặc Cờ Vàng cướp phá của ta
Cướp của giết người già trẻ không tha
Người chết ngập tràn đầy ngõ
Họ chém người phơi sương như đống gỗ
Ba Lò giờ vắng vẻ quạnh hưu
Xin Đức Vua rộng lòng thương yêu
Thương dân lành trước họa diệt vong sớm tối
Đức Vua nghe thương xót dân vô tội
Lệnh giúp gạo, bạc, tiền, đưa quân lên
Ta kéo quân vào đánh Mường Cha Viềng Công
Giặc hoảng sợ vội vàng rút chạy
Vua ban cho cai quản Ba Lò
Lúc ấy Cầm Tám còn ở Sông Thao
Phìa cho quân nghỉ ngơi rồi kêu gọi:
Giặc chạy rồi hãy về quê xây dựng bản mường
Khắp mọi nơi nam, bắc, tây, đông
Lại trở về quê cha đất tổ
Mường Lò, Viềng Công, Mường Cha
Mường Lò lớn lớp cháu con tiếp bước
Sức dài vai rộng chí cao
Dòng đích tôn máu đỏ tự hào
Cầm Tú, Cầm Hiệp, Cầm Hánh
Kêu gọi đồng bào trở lại Lò Luông
Hai Mường đồng lòng như một
Mọi người khắp nơi đổ đến
Moi gốc cây được chỗ ngủ
Moi bãi đá được chỗ nằm
Moi lùm cây được cái ăn
Nhưng đường về quê cây to khó bước
Qua nhiều vực sâu mồ hôi, nước mắt
Song bước chạy thoăn thoắt
Bước đi nhịp nhàng
Đến nơi rồi Mường Lò lớn yêu thương
Mường ta đã biến thành rừng cây hu, cây sa (16)
Nên rừng sâng rừng sấu thú rừng về ngủ
Lợn nhiều đàn về ở giữa bản
Hươu nai nhiều tầng gạc đến ở giữa mường
Ta đã đến nơi treo nhau
Nơi mẹ ta cắt rốn
Bản từ thuở nhỏ mẹ thường bế ngửa
Nơi tảng đá nhẵn tròn thường ngày mẹ ta giặt giũ
Ta buông gánh đồ đặt xuống
Bỏ đòn gánh xuống rừng lau nơi giữa bản
Ta tuốt dao phát cỏ
Dao quắm ta phang rừng lau rừng chít
Cắt lá chuối về thay chiếu lót
Cắt lá dong về làm lều
Liềm sắc đi cắt gianh
Vung dao chặt cây vầu, cây bương
Chọn cây tốt để làm cột
Chặt nứa về làm dui làm hom gianh để lợp
Vầu to về làm dát
Thật bằng phẳng trơn tru
Trọn ngày lành giờ tốt ta dựng nhà ở ngay giữa bản
Dựng nhà sàn treo nôi treo địu
Khiêng chăn màn vào để gian giữa
Để đòn càn bên cửa sổ
Vào nhà mới rồi lòng vẫn chưa vui
Ví như dựng nhà chưa nên chái
Dựng lều chưa nên đòn nóc
Người ở không có ruộng nương người buồn
Lúc ấy người đứng đầu cùng dân cả mường
Cùng nhau đến thưa với ông Chánh Mường Da
Hãy rộng lòng cứu giúp Mường Lò
Vài chục trâu làm giống, cày bừa
Ông Chánh Mường lòng tốt giúp cho
Ông chia trâu, chia bò cho Mường Lò làm ăn sinh sống
Ông nói rằng: Chia đều mọi người mọi nhà cùng được hưởng
Chánh Mường Lò đem về chia cho dân
Hai nhà chung một trâu
Hai nam chung một chiếc mai
Phải cố gắng tin ở ngày mai
Ngày tháng trôi qua mùa xuân lại tới
Mùa cầy bừa cấy lúa trồng bông vụ mới
Ta mài dao lưỡi mỏng thật sắc
Mài cào mài cuốc cho lưỡi nhìn thấy bóng nhoáng xanh
Ta mới xuống thang đi khai phá ruộng đồng
Ta mới phát bãi lau, bãi sậy, rừng chít làm nương
Ta phát lau ở chỗ trũng làm ruộng
Phát gianh ở bãi đồi gần bản
Chặt gốc chờ cho khô
Phạt ngọn để thật héo
Ta lấy bó đuốc đi đốt
Ta lấy bó đóm đi châm
Lửa bốc cháy ầm ầm ở bãi lau
Lửa cháy bừng bừng ở mỏm gianh
Hươu nai chạy tới tấp
Don, dím chạy ào ạt
Chim muông bay rào rào
Lửa tàn rồi Mường Lò cánh đồng lớn hiện lên
Ta lấy mai đi bới
Ta lấy thuổng đi đào
Đốn dọn lau ra làm ruộng
Dọn gốc cây làm bản
Ta đắp nước vào Nà Lốc (17)
Nước reo vui thửa ruộng lớn lượn quanh
Choàng vai vào cổ trâu mẹ
Thắt đai vào cằm trâu nhỡ
Cày ruộng đất còn cứng
Cày thật khéo lật đất lên
Đưa đất đen sang bên
Đưa đất sét bỏ đi
Lật đất đen trở lại
Đất sẽ bằng để gieo mạ
Ta lấy lá lót sọt
Bỏ thóc giống đem ngâm
Được hai ngày đêm vớt lên
Được ba ngày nẩy mầm xanh biếc
Ta cày bừa cả thửa ruộng quanh co
Làm nên cánh đồng bằng Mường Lò
Buộc dây vào cằm trâu choai choai tập bừa
Cỏ rậm trâu không muốn đi vì kéo nặng
Người người đuối sức vì nhiều ngày đói nhịn
Ta lại vác dao lên từng tìm măng đắng thay cơm
Ta gánh về đến suối giữa mường
Lấy dọ về rửa măng khỏi dặm khỏi bụi
Không có nồi ta lấy ống bương làm thay nồi to
Lấy ống luồng thay cho nồi nhỏ
Đun lửa đi hai nhỏ ơi
Chất củi thêm lửa đi em hỡi
Hơi trong ống bốc lên
Măng trong ống chín rồi
Đổ ra mẹt, ra giần bằng nứa ta đan
Ăn cơm đi hai bé trai
Ăn trưa đi hai em gái
Ăn măng bương ngọn mỏng
Ăn măng luồng thay cơm cá muối
Măng đắng vừa he không sao nuốt nổi
Trẻ chỉ biết khóc gào
Ta lại vào rừng cao tìm củ nâu
tìm củ mài nơi dốc đứng
Lấy được nâu ta tước vỏ cắt đầu
Lấy cây trong rừng làm nạo
Hai tay nâng bung nâu xuống ngâm
Đãi nâu đãi hai lần
Đãi nâu đãi ba lần
Đãi cho thật hết đắng
Hết đắng rồi bỏ vào chõ đem sôi
Đun lửa đi hai nhỏ
Chất củi đi hai con
Chõ lên hơi thật lâu củ chín
Củ chín rồi ta lại đổ ra mẹt
Ăn cơm đi hai bé
Ăn trưa đi cả nhà
Nhưng ăn cơm như ăn cát
Ăn trưa như ăn trấu
Không ăn thì bụng đói
Ăn thì vướng họng nuốt không trôi
Họng đắng ngắt muốn nôn ra rồi
Lũ trẻ khóc chỉ nhìn lắc đầu không nuốt
Mẹ dỗ nín đi con đừng khóc
Có ngày cây sẽ đâm hoa
Có ngày cây sẽ ra trái
Sẽ có ngày lúa chín vàng bờ bãi
Buồn đau hãy gắng chịu nghe con
Hãy gắng ăn cho đỡ đói lòng
Rồi bố vác cày, dắt trâu ra ruộng
Mẹ vác mai, lưng đeo dao phát bờ, đào đắp
Chồng nào vợ ấy người người răm rắp
Họ tin rồi nay mai sẽ hơn
Người đắp bờ, kẻ san mặt bằng
Thửa liền thửa thẳng tắp
Bờ thẳng bờ như kẻ chỉ
Bừa ruộng bừa từ ngoài vào trong
Chỗ thấp ta nâng bừa
Chỗ cao ta san xuống
Ruộng bằng rồi nhổ mạ cấy mau
Tiếc rằng hai nhà chung một trâu
Hai chị chung một chiếc mai
Phần nhiều ta lấy chân, dùng tay khua bùn mà cấy
Mạ cấy xuống mạ biết đẻ nhánh
Mạ xanh xanh như bãi sậy, bãi lau
Ngày qua ngày lúa đã trổ uốn câu
Lúa chín rồi cả mường mừng thu hái
Đống lúa đầy đồng cao như núi
Chọn ngày lành, giờ tốt ta đập ta phơi
Đập lúa đi em bé
Đập rơm đi mình ơi
Bé dùng cào chang ta hót
Quạt giang quạt nứa ta vung
Sạch bụi, sạch rơm, sạch lá
Chọn bung chọn đòn tốt gánh thóc về nhà.
Đựng vào đầy bịch đầy bồ
Ta được trăm, được nghìn gánh thóc
Về để ngôi nhà thân thương
Giã gạo đi hai bé
Giã gạo giã chầy đôi
Sẩy lấy gạo nấu bữa tối
Giã gạo nấu bữa trưa
Ngâm gạo ngâm nhiều chậu phòng khi có khách
Hai tay bốc vào chõ đem xôi
Đun lửa đi hai bé
Chất củi đi hai em
Lửa cháy rồi hồi lâu chõ lên hơi
Cơm chín rồi đổ ra mâm gỗ lát
Cơm chín rồi đổ ra mâm gỗ sâng
Hai tay nắm bỏ vào cóm
Sắp mâm ăn cơm đi hai bé
Sắp mâm dùng trưa đi hai em
Cả mình cả cún cùng ngồi
Cả gia đình xúm xít chung vui
Thơm ngon, ngọt, mát trôi xuống họng
Thấm đến tận ruột rà tim gan…
Bé nhỏ vui chúm chím hoa rừng
Chồng mừng rơn vì ở hiền gặp lành
Ví như cá bị người ruốc ngắc ngoải gặp cơn mưa lũ
Như chết rồi gặp thuốc hồi sinh
Sắp lìa đời được gặp thần linh
Cùng nhau mãi sống thanh bình
Yêu thương đùm bọc thái bình cùng nhau .
*Chú thích:
(1) Mường Da: xã Gia Hội, Mường Lùng: xã Tú lệ.
(2) Mường Chai, Mường Chiến: thuộc tỉnh Sơn La
(3) Lò – Chu: thủ phủ của Mường Lò
(4) Hiền Lương thuộc huyện Hạ Hoà tỉnh Phú Thọ
(5) Tháng tám tức là tháng 2 lịch Thái
(6) Mường Hồng thuộc xã Hưng Khánh, huyện Trấn Yên
(7) Bằng Bon thuộc Khe Giáp xã Sơn Thịnh, huyện Văn Chấn
(8) Bản Chao nay thuộc Phường Cầu Thia, thị xã Nghĩa Lộ
(9) Pú Che nay thuộc Phường Pú Trạng, thị xã Nghĩa Lộ
(10) Mường Muổi, Mường La thuộc tỉnh Sơn La
(11) A Té nghĩa là mẹ (tiếng Dao)
(12) Giáo Khau thuộc huyện Trạm Tấu
(13) Chiềng Bon thuộc huyện Yên Châu tỉnh Sơn La
(14) Chiềng Ban, Kéo Cạ thuộc huyện Mai Sơn tỉnh Sơn La
(15) Hát, Bon, Lìu thuộc huyện Trạm Tấu
(16) Cây hu, cây sa: Cây hu dùng để tước lấy vỏ thay dây thừng, cây sa dùng cho lợn ăn.
(17) Nà Lốc thuộc x ã Thạch Lương huyện Văn Chấn
Mường Lò tháng 5.2009
Nhóm dịch thuật và biên tập: – Chủ biên: Lò Văn Biến
– Chuyển thể sang Quốc ngữ và Biên tập: Lò Văn Biến & Trần Vân Hạc


CẮM HÁNH TẶP SỚC CỚ LƯƠNG (phần phiên âm)


Bắt nị má chắng ne thâng Ló luông quảng ná piếng cả cát
Săn lắng pu sát vạy hướn quảng pì noọng má dam diến
Chiến táng tạu Ló, Da, lúng, mìn…
Tốc cả cẳm phén pựn mướng Chiến, Chiên, Chai.
Ló luông lai cun quan pày táy má vảy
Sặm tò tau suối chảu phen pựn mướng nháư Ló – Chu
Có pứa Ló luông quảng đin piếng phạ tánh
Hỏng phải tảư táng chợ giáp dái Hiến Lương
Tếng dường Đại Lịch, Thượng Bằng La, Nắm píu
Săm làu má cháu vảy phía Chu quan tướng
Phía nháư sảng phén pựn ban ởn an lóng
Phún mưa quảng mí phiêng Thẳm Lé
Mí mè nặm lay phán cang mướng
Hua mương hỏng Chiếng Công Lò – Chà
Mí mè nặm má póng cẳn táng tẹ nọ
Lai cun quan tánh đa háy ná đăm cả
Phó hên tò mướng nháư quảng chính phạ cúng một lóng điêu
Bắt nị Khắm Khá khọi múa pi khảu khuốp
Má chắng tản cái thỏi chạt chặn bươn pét múa xôm
Mí báo sao muồn chốm ỉn Thẳm
Lính hên tò sao léo nả khao phóng pan bó
Hương phấn sửa ai hạu hom cớng pớng căn
Có pừa mướng luông phía tánh đa chắng an chù pái hứn hựn
Bắt nị suông cắm phạ cứ tiên pan bó
Kẻo lụ tạo sinh ngọ lai chái
Chia dai păn tánh đin mướng bản
Tếng cá cẳm phén pựn muổi – Lá phun nưa
Cun quan sặm lụ cắm sảng tánh
Luộn tò pì cánh nọng cúng mốt lóng điêu
Mướng luông háu chắng an chù pải hựn hựn
Chiến lới tạu lụ lan pang máư
Chắng má nẹ họt chảu phén pựn Cắm Hánh Lò Chu
Ló Chà lẹo Cắm Chiêu đa tánh
Phía sánh sảng phén pựn bun ởn lóng an
Mướng luông phía tánh đa chẳng an chù pái hứn hựn
Phạ xét củ chòi cụm háu hón tán siêu đảy lế
Bắt nị khọ té phạ pang cón chiến thâng háu lái
Mí tỳ hỏng phén phựn Pua Hán Hoáng Tông.
Sau cọ đa côn phải lom mướng kin cướp
Tốc cá cẳm phén pựn chợ phố Thông Thao
Sau chao khảu sam Ló Tau phá
Mừa nặn Cắm Hánh chảu phén pưn lo dạ lai táng
Phún nưa lẹo Căm Chiêu Lò Chà
Sau chẳng chiến pắn pọng hua luông tạo quèn
Khảu họp hội bán vịa hướn Chu
Tếng cun quan pày táy má pọm
Háu cọ Tản Chước hảư tặp pẹ sớc Hán Hoàng Tông
Phía cọ pun đa côn xếp binh lặt vạy
Phía chẳng cáu vến phạ thấn linh vảy vái
Lạy khớn phạ hảư chòi Lò – Chu đé dớ
Bất nừng chớ đi lẹo đa côn cảy óck
Cớ pống khửn hứn hựn pay tòi chong táng
Đa côn háu óck pay tòi táng pan bửa
Tốc cá cẳm phén pựn mướng pườn Hống luông
Đa côn tạu đống bắng lẹo cằm
Phía chắng chiến côn tẳng đốn luông láu đóng
Đảy lai mự pứng Hán Tiêu Thong
Sau chẳng đa côn tạu thọng háu tau phá
Xong phải pọm liến tó sốn căn
Nghín tó nắn chiêu khửn cang hao xá xá
Đạn phá khửn cứ lắng phôn lốm
Siệt tò phạ báu củ chòi cụm sia mín cốn ngay
Phía hảu đảy lày sia miện chùa
Váng xác vạy đốn nháư đống bắng
Tên chừ ba táy tạo ló mứa đội Nhất
Chảu phén pựn phía tướng đương nướng
Nhắng tò phung mú bả pày nọi sau dản té ni
Láng cốn váng sia nả cay lếch lứm thon
Láng cốn váng sia ống cay tóng báu đắn cọ mí
Phủ há dản lai lẹo khảu pá cốn nơi
Váng sia đốn bón nơi tắn quảng
Láng cốn đơn lúng khửn pá mạy má xú hướn quê có mí
Mừa nặn quám chiến tạu mía khuôn nảu mình
Hịa và chảu phén pựn làu chák hối cai và lế
Khặc và tẹ nghín mỏm báu ban
Mừa nặn phung bá hảy ta pắng pến há
Hảy ta dọi đưa hống phua khuôn náng hới
Sứ chắng váng sia hướn phén đin mướng bản lế há
Cóng phi khuôn chạ dường hứ bun chòi
Tay páy của mía nọng pay dú pái đáư lế há
Tôn há hứ chí tai tòi nắm phua chảu tẹ ná
Ăn tì phạ tánh hảư chạt hại mướng bản xá xiêu tẹ hứ
Và cọ đưa chaư dượn cuông lóng mỏm mó
Mừa nặn phung mú bả pày nọi hối củ lút binh
Đa côn tiếu sú hướn ha dảo
Sau chẳng khảu nộp lạy phía nháư mướng Chu háu ná
Té nặn ba táy tạo phía luông đưa ngắm
Phía chắng chiến pắn pọng hua luông tạo quèn
Phung các thảu văn vụ họp vịa hướn Chu
Háu cọ chiến côn tẳng đốn luông khảu dú
Phúng mú nảu mình nọng hảư đóng cuông đốn
Tếng đêm ngáy các cạnh chù chớ hựn hựn
Sót té pựn tặp đánh chiến đao
Chao căn lẹo đa chúa khảu dú
Mừa nặn Lò – Luông sảng đốn luông khảu dú
Lò Chà sảng đốn luông khảu lóng
Xong phái pọm cửa các đêm ngáy
Mừa nặn lai ngáy lẹo Hoàng – Tông tảu phá
Tốc tà chọi đốn Éch Ba Khe
Công sau pẹ háu sua củ lút
Láng cốn phủ số nọi sau khả quyết sia
Háu chắng đa côn khảu đốn luông dặng nưới
Mừa nặn hoáng mạnh đơn tòi seo lăng
Hên tò côn hoáng phủ tứ hái tam dáo
Xửa mốn sặm chóng sắn kiến yêu
Hên tò hang phưa kiểu may cắm đu lák
Cúp sá nạo sai hặng đanh mốn tứ hua
Dạp dạp săn lắng luống bin sẻo
Hên tò cớ pống khửn lai chặn cứ lắng đông tong
Sau chắng tiếu thâng tạu bắng bon nặm nháư
Mừa nặn chảu phén pựn Căm Tú tiếu thâng
Tếng xong pọm sốn căn xá xá
Mừa nặn phía nháư chảu phén pựn Cắm Hiệp nghín siêng
Phắng sau tán tó căn hứn hựn
Mừa nặn phía chắng củ cấp khửn binh mạnh pay tó Hoáng Tông
Tiếu thâng pọm sốn căn xá xá
Tông táo lại má bánh xong côn
Đa tập hạu phía Chu quan tướng
Liến pắt đảy tướng mạnh phía nháư Lò Chu
Vảng sia phung pày táy ték hối má dảo
Siệt tó phạ báu củ chòi cụm mướng bản sái sia
Mừa nặn ba táy tạo phía luông đưa ngắm
Cắm Hánh chảu phén pựn mướng Chà Cắm Chiêu
Xong phía lẹo nghín khôm mỏm mó
Lo báu đảy chạt nị mướng bản sái siêu tẹ lẹo
Mừa nặn quám póng tạu sua bá nảu mình
Hịa và phía Hiệp chảu phén pựn sau pẻ phúk khin và lế
Mừa nặn sua vá nảu lăn lống chaư khát
Săn lắng mịt pát sảy dú tọng pan thóng kính tai
Phung bá hảy lín lín sai sắn
Nặm bá nả mụ dọi pó cái lín lay
Mừa nặn bá chắng chiến há hảư côn háu pay bók
Su cọ hảư tánh lảu quái cộ cấu tế then nưa
Mí từa then dú nưa lính lống chòi cụm báu hụ?
Mí từa sau nhắng cha pói hảư chảu phén pựn phía nháư má Chu
Mừa nặn Hoáng Tông lẹo đa côn sẻo sắp
Tốc cá chọi bản Chào dệt đốn
Pên sánh quảng Hoáng Tông khảu dú
Hên tò phủ tướng mạnh cứ lắng binh chương
Xong ló lẹo nghìn cua dản ón
Páy hón đảy tức trận Hoáng tướng binh Ngô
Hỏng phén pựn mướng Chà Cắm Chiêu
Tiếu phăn khảu lò luông bán vịa
Háu cọ tản họp hội váy thú Hoáng Tông
Ngớn cắm lo xót xa Chù cốn no nả
Hảư xót khỏ khong chọi ngớn mứn no pắn
Liến chắng pun lương quái ók pay thú Hoáng nhám chạu
Hảư tỳ phủ phó tiện tau suối Hoáng Tông
Ló Chà lẹo Cắm Chiêu pên pò
Tau suối chảu phén pựn quan tướng Hoáng Tông
Váng mướng vạy em kính nọng óck
Chảu phén pựn Căm Tám đu mướng
Sau chẳng khảu nộp lay quan tướng cớ lương
So tó lóng sương phùng pày táy luông nọi
Sau cọ báu lón sa pói hảư ba tạo cứn táo hướn quê tỳ đaư
Liến cấm vay đốn luông bản Chào
Phúng pày nọi nghìn mỏm báu van
Sau cọ chắng hụ và phía hánh chảu phén pựn má tảu suối xin và ná
Cu chẳng xá pói hảư ba tạo cứn táo hướn quê
Cu chẳng chiêu an hảư pày táy chảnh sáng
Phía Hánh chảu phén pựn lo dạ lai táng tẹ ná
Mừa nặn Hoáng Tông liến la côn óck pay vẹt vắng sặng lọm
Huạ khuối lảng liến cuồi Ló luông
Tếng đông, tây, bắc, nam đóng đồn đặt vạy
Thả tức trận phía Hánh Ló luông
Mừa nặn ba táy tạo cúng chaư mỏm mó
Lo báu đảy chạt hại lóng sảu báu bang
Chắng hụ và nhắng mí lài cun quan pày táy pắn pọng
Sau chẳng củ cấp khửn binh mạnh hảư tó sốn căn
Mí từa vến bun phạ tếng hua nhắng chòi sứ lế
Háu chắng phiêu tin khửn ló luông lống chòi
Vến pụ chạu khảu tó nhá sai
Mừa nặn ló nưa lẹo phía chu Căm Tám
Liến chắng củ cấp đảy pó họi lống chòi Ló luông
Tếng xong pọm sốn căn hỏ Hán
Túc tó khảu lại trận Hoáng dản té ni
Đốn đông nam té hối hứn hựn
Cứn xú chảu Diệp Tài bản Chào đốn luông
Nhắng tò đốn bắc tay dú an mí dản
Ngáy mai lẹo la binh cảy óck
Khâu túc trận đốn bắc sốn Ngô
Sau nghín dản lá ni xá xá
Nhắng tò phương Tây hỏng chè nọi sáu dú bắng an
Háu cọ đa côn khửn sốn sau mí nhá tỳ đaư
Pháy chút khảu chăm huạ sau dản lút ni
Sau chẳng hối côn khảu đốn luông Bản Chào
Mừa nặn Ló luông chảu phén pựn nhắng sáng an lóng
Pừa và ngáy mai lẹo Hoáng Tông cảy óck
Liên chắng xích chảu ba tạo Căm Hiệp uôn má
Căm Hánh chảu ba tạo cu làu má tham mứng ná
Hịa và mứng xua cu chiêu an sáng lóng ban chảnh và lế
Mứng há bẻo páng lạ cu làu má tham mứng ná
Cu chí au em nọng má hoái hảư bớng
Háu chắng khảu tức trận xong phái sốn căn
Lóng cu sua lút hối pay dảo
Lóng cụ pẹ hoái khả quết sia
Tếng các phung pày táy luông nọi
Cu quyết pọm mí páy cốn đaư và ná
Té nặn Căm Hánh chảu phén pựn mi dản ón cua đaư ná
So ván hảư Hoáng Tông còi dón
Pên té phủ pày nọi sau há chaư ngán
Phía co ván tếng xong pày táy luông nọi
Mí từa sau pói hảư em nọng má póng hươn quê báu hụ
Mừa nặn ló nưa lẹo hối binh củ lút
Cứn sú dảo hạt hạn Ló Chà Viếng Công
Mừa nặn phung mú phủ pày nọi nghín mỏm báu ban
Ló Chà lẹo an lóng dặng nưới
Bắt nừng cang cứn quạnh canh ba nả cáy
Hoáng tứn củ binh mạnh khửn phá ló nưa
Đang chớ quạnh cang cứn Hoáng họt
Sau chắng khảu chăm hụa pin chè chăm viếng
Ơn tò phún nưa phạ tếng hua nhắng chòi
Liến chuốp phủ tướng mạnh pay thóm tuấn do
Tếng xong pọ ngán xá mẻn óck
Xong phái pọm liến bén sốn căn
Từa nặn Viếng Công đảy nghìn siêng lủng tứn
Căm Tám chảu phén pựn sương khửn tứn binh
Phấn phaư phảu tin viếng hảư kín tẹ nớ
Phía chẳng khảu tức trận hỏ Hán Hoáng Tông
Tếng xong pọm sốn căn xá xá
Nghìn tò đạn phá khảu tin hụa cứ há phôn lốm
Phắng nghìn tò vé hánh sởng đông, tây, nam, bắc
Xí chánh phạ Hoáng phảu dú têm
Mừa nặn phía chiến loa hảư côn háu khanh khắt
Hảư cố tẹ nhá dản ón cua săng nớ
Săn lắng đán cáy phảu tin hụa hên cà má chăm
Sốn căn tạu canh ba nả cáy
Hoáng lút củ binh mạnh lống sú đốn luông
Nghìn tò vé hánh sởng đông, tây, năn cặp
Bắt nừng đét sóng tỏng tin hụa saư sáng chớ sai
Phía chẳng đa côn xen óck pay khám dánh tin hụa
Hên tò lượt Hán nẳng tin hua hắm chùm pan phang
Láng cốn váng sia sửa náư phiêng bỏ bánh cọ mí
Mí cốn váng bánh bỏ mịt pạ hái mạt tin viếng
Háu au đảy chốm hua xá xá
Ơn tò phạ xét củ chòi cụm háu chắng lóng an cháo hới
Mừa nặn Hoàng Tông lo chước bẻo páng lạ Ló Chà Viếng Công
Liến chắng chiến ha hảư Căm Chiêu pên pò
Mứa bók xả pày nọi pay xú hướn quê
Hoáng chắng hảư côn mạnh lèn tòi nắm lăng
Liến chắng tiếu thâng tạu Viếng Công Ló Chà
Phía chắng hoa páo ởn hịa thảu văn vụ má hặp chốm quan
Mừa nặn côn háu lẹo nghìn siêng phía cào
Háu chắng lèn óck tỏn hặp chảu phén pựn má xú Viếng Công
Liến chắng khay tu óck pay hặp chốm phía chảu
Hên tò côn Hoáng tảu nắm lăng hơn mứn
Háu chắng mới phía khảu sú hỏng phén pựn phía Tám ni cạy lẹo dớ
Nhắng tò phung pày nọi sau dản ték ni
Côn háu dản lá ni xá xá
Sau há phụng tan tác cốn phương
Hoáng Tông lẹo ban quám né bók
Nhá ảo dản cua tẹ pay dú hướn quê xu nớ
Cu chẳng chiêu yên hảư pày táy chảnh sáng
Láng cốn dản téo ni phương ứn có mí
Láng cốn khửn sú xả lom mẹo mứa dệt con máy có mí
Láng cốn téo đơn khửn pú xung huổi lính
Tốc cá cẳm phén pựn mương Chiến, Chiên, Chai
Láng cốn liu láng khảu pá mạy pay sú pi sáng có mí
Láng cốn đưa chaư dượn cúng tôn mỏm mó
Liến chắng khỏi sú chảu phén pựn pua nháư Hoáng Tông có mí
Xo dú phiên lính háu chảu vảy
Mừa nặn Hoáng chắng panh pú tạo Pánh Phố quyến quan
Phía chắng ban tớ hảư pên phía Tổng lý
Liến chắng khỏi sú chảu phén pựn chực vịa Hoáng Tông
Nhắng tò ló luông sau vẹt vắng săng lọm
Khảu báu nặm mỏm mó dú lai
Hên tó chắc láng cọm lắm côm baư bánh
Háu chắng pẳm cốc lẹo kin nhọt tếng baư
Lón tò tói chaư vạy vến đi mự máư
Pé sướng chí hặt có tai mừa nhám sí khỏ
Lo từa nị phạ báu củ chòi cụm tai chák tếng đin tẹ hứ?
Phung lán khỏi lá ni phương ứn lẹo lỏ
Khắc tò thảu ké lạo sau hảy dú lai sội dớ
Bắt nị thâng chớ quạnh nhám sai khuy vắng
Hoáng chắng chọn tướng cả binh mạnh khảu phá Ló Luông
Phắn thang khảu cuông viếng xá xá
Phắn phá khảu lai chặn tan tác đốn mong
Phắn cong vạy tin viếng la chốn
Săn lắng pẳm dúa vạy náư pá đông tong
Cong hua vạy pan sái lả hát
Láng cốn họng khék hảy ha phạ mí tỳ táng pay tỳ đaư
Láng cốn chí hua khảu cuông láy nặm óck
Láng cốn pỉn pok khửn chom chè téo ni có mí
Láng cốn han tái mạnh khay tu bé láp có mí
Quản lụk nọi nảu mình nắm lăng có mí
Láng côn phăn phua sia au mía dệt nảu
Lụ ón hảy khoen nựa liến bỏ bánh sia có mí
Láng cốn lẹo phua mía đông cặn mỏm mó có mí
Phaư hák hụ ni chák cốn phương
Láng cốn phắn cong vạy cang ná khoang khoáy có mí
Nhắng tò phung báo sao té léo đang mả
Sau pắt đảy au nọng dệt nảu báu váng tẹ ná
Cốn đaư lóng báu pên quyết hoái pun khả
Ăn tỳ báu chắc chảu phén pựn Căm Hánh ni cay đaư lế
Hứ chắng váng bánh bỏ mình nọng pay dú pái đaư lế ha
Mừa nặn háu chắng téo phắn khảu náư đông dặng nưới
Láng cốn phua mía đông háng căn nằng sau cóng thả
Láng cốn hảy hót nghẹ liến cẳn cướn tai có mí
Láng cốn hảy hạ nảu ón nọi mía mình chom chaư có mí
Láng cốn hảy ha pò chom páu
Tếng êm nọng chom chaư kỉnh cướn
Có pừa phạ tánh hảư chạt hại má làn sia mướng
Hên tò cốn tai min khoáy khoang báu mí phaư miện
Ngái báu khảu hơng pựa bang bả dú lai
Háu chắng chứa căn khảu náư đông ha mák
Đảy mák mạy má kẹo tang khảu săn lắng lính đông
Háu chẳng kheo đêm khửn ló mưa dặng nưới
Láng cốn đơn đúng khứn dú dạo dọn tồ kin máy
Láng cốn téo phắn khửn pú xung huổi lính
Tốc cá chọi mướng Chiến, Chiên, Chai
Chứa căn khảm sông té nặm nháư
Tốc cá chọi Muổi Là, Sơn La có mí
Láng cốn tốp tín khảm mướng pườn đin Láo có mí
Láng cốn đơn lúng tảu tòi chợ lống sú đin Keo
Láng cốn tôn hánh nọi cúng chaư mỏm mó
Liến chắng của dú nẳng pá mạy lọm mú lính đông
Váng tôn vạy cang đông cuông pá
Láy xác vạy cang kéo táng cai có mí
Mừa nặn Ló luông váng páu mong báu mí phaư sảng
Táng nừng Hoáng lút củ binh mạnh khửn sú Viếng Công
Ló nưa nhắng suối xin chực cháu pay vảy
Sau co khảu chực lệ au phép Hoáng Tông
Ló nưa đảy an lóng chảnh sang
Mừa nặn Pánh Phố tản bók hảư pày nọi au khảu kiếu cong
Tếng nhính chái xót xa chù cốn no nả
Khảu tá vạy cang tồng váng đai
Thâng chớ quan chí thu thuế hám chại báu hụ
Mừa nặn tếng lai lẹo chốm ơn xá xá
Vắn pụk chạu chuốn niếu căn pay
Láng cốn đảy pó khon têm háp có mí
Phủ yếu nọi têm lếp pá pay
Lai vắn lẹo măn khô tốc huống
Nhả tứp khửn hưn hựn pên pá láu khém
Láng cốn đảy thâng sáo xíp háp có mí
Phủ yếu nọi thâng hả háp khon có mí
Bắt nừng cốn đaư hụ au quám xiểm xó
Hoàng chắng đảy pắt sội hoái khả báu xa
Cốm cá vạy náư phiêng khoáng khoáy
Váng xác vạy cang tồng cứ khon
Hoái lay năm náư thông la chốn có mí
Bắt nị Hoáng chẳng hảư tướng mạnh phung chỉa chíp hai
Táng nừng sai pay bưởng Phú Yên Mương Tấc
Hảư tức trận thấng tỳ sông bớ
Táng nừng sai pay khửn pú xung huổi lính
Khửn tức trận mướng Chiến, Chiên, Chai
Táng nừng sai pay khảm sông té nặm nháư
Hảư họt tẹ Muổi là Sơn La
Liến chắng má au phu háp ham tòi nắm binh mạnh
Há và phủ hánh nọi sau khả quyết xia tộc ố
Bắt nừng khắm khá khọi chiêm láng pi máư
Háu cọ ngúa báu quái háy phưa pú sắm đăm cả
Nhám dák khảu thâng pựa chốm chừn cắm kin
Háu chắng chửa căn phải náư đông au mák
Liến chắng đảy mák mạy má nửng xú căn
Tếng hướn pọm chốm kin xá xá
Chắc và chí khút mắn báu xí xiêm ngạng
Chí cuột dạng nhả tứp tếng đin
Chăc chí phăn xe hứ yêu hén hánh nọi
Có pừa hánh dák khảu hánh nọi báu lai
Há và lánh ngái chinh báu mí hỏng pựa
Khảu báu nặm diến của dú lai
Diến chắng pá tôn tai pừa háu dák khảu
Kế cong vạy cang hướn khoang khoáy
Láng cốn ham pay vạy náư phiêng cang pá
Ăn tỳ phạ tánh hảư chạt hại má làn sia mướng tẹ ná
Phung háu pị vén khôm khen khứn
Háu cọ cóng tốc cóng báu má
Chảu báu củ chòi cụm tén khỏ khốn chaư
Tếng hướn hảy xốm xốm báu sáng
Háu chắng chuốn căn khửn pú sung huổi linh
Khửn xú xả lom mẹo nhắng sáng an lóng báu hụ
Há và hánh dák khảu hánh nọi báu lai
Tiếu táng lại yếu hén hánh nọi
Liến tốc chọi cang kéo táng cai
Váng tôn vạy cang táng miện chùa
Phả pốc vạy cang kéo táng pay có mí
Hơn tái mạnh tiếu đơn khửn lính
Khửn xú xả lom mẹo dệt mú hướn quê
Tiếu thâng lạy ông bá A té
Liến chắng phung chức hảư cốn dạo hịa chừ A té tếng lai
Háu chắng so váy chảng kin máy dọn pườn
Háu chẳng chảng tắc nặm tăm khảu bé lua
Chảng khút đin khiến sái hày mẹo
Háu dú đảy lai mự chắng sáng an lóng
Ơn tò mướng kin khảu lai tặp
Mướng kin khảu lai tênh
Kin tếng piên tếng hắm kem lỏng
Háu dú đảy lai mự chắng sáng chaư má tẹ ná
Há và cuông lóng nhắng áo thâng họt hướn phung nảu
Công sau hảư pó khon têm háp
Té nặn vắn sóng chảnh hùng chạu háu lúng đơn pay
Chắng tốp tin pay nhí nhóng
Thon tin pay nhí nhọi
Tốc cá chọi Ló lùm hướn khuân
Tiếu thâng hướn chắng hên chù cốn no nả
Hên tò lụk ón hảy khoen nựa ha khảu báu mí
Tăm khảu dớ xong nọng hới
Tăm tăm khảu tăm tếng cốc
Tăm khảu cốc têng piên
Tăm sướng tăm pốn bưa dệt pảnh
Lỏn léck lẹo chắng huốp mứa canh
Nhó au mỏ sáư pháy
Sau au mỏ sáư thán
Khảu má bán cốn canh
Lăng pháy dớ xong lếch
Tếc pháy dớ xong nọng
Cuốn pháy khửn mứa nưa lẹo xúc
Dánh xúc lẹo chắng pông
Dánh đông háu chắng nhó mỏ óck
Thuổi thú tẳng tặt vạy má tắc păn dai
Tếng nhình chái chù cốn má quẹn
Nghìn tò ban lống có cói cọi
Đảy kin lẹo hứ sáng bang má ơn dớ
Má chắng ne thâng cớ lương sảng phén pựn mương Chà Viếng Công
Hơng nán lai yếu hánh cắm khảu
Sau chẳng lo táo lại hối củ cút binh
Sau chắng ha ông Hiếm má sánh xốm ngôi quyến mướng quảng
Hảư sánh sảng phén pựn tếng cá sam Ló
Ăn tỳ ông Pánh lẹo cốn đaư xiếm só
Hoáng chẳng đảy pắt sội hoái khả báu sa
Tếng tỳ chảu phén pựn Ló Chà Căm Chiêu
Sau hoái sia báu dóm xa hảư
Té nặn Hoáng lút củ binh mạnh lống sáư thông thao
Viếng Công vạy ông Hiếm sảng sánh
Nhắng tò phủ pên hại pên pỉa tánh đe
Nhắng tò phung lán thảu qué niêng ta són
Vứa chẳng đảy tò nặn thâng xíp lai chái
Náu lom hỏi ông Hiếm sảng sánh
Hỏng phái pụn Ló Chà Viếng Công
Bắt nị má chắng ne thâng hỏng Ló Da Tồng Phán
Mắn chừ Xả Dạo Dịn dệt hày pú sung
Mắn chắng pun xếp binh đặt vạy thả
Tảu phá hỏng phén pựn Lò Chà Viếng Công
Ông Hiếm dản tiếu ny khửn lính
Mắn chắng khứn sú mẹo mướng Tấc Phú Yên
Nhắng tò phung hỏ qué niêng ta són
Sau lút củ tin pọm lống sú thông thao
Táng nừng phung pày táy lút ni téo pọm
Tốp tin khảm pá mạy mứa dú chiếng Bon
Láng cốn la chúa khảu chiếng Bon dặng dú
Phía Tám chảu phén pựn khửn lính mứa lom
Phía chắng tiếu thâng tạu Dáo Kháu dặng nưới
Phía chắng panh puék mẹo xôm sảng phén pựn tếng Hát Bon Líu
Tếng pày táy mướng ha đu xôm sảng và nớ
Phía púc hảư từa nị cúng một lóng điêu
Mí từa hơng nán phạ vến bun nhắng pớng báu hụ
Phạ xét củ chòi cụm cu báu lứm công mứng ná
Mừa nặn ngáy mại lẹo phía đơn pay máư
Tốc cá cẳm Kéo Cạ pái màng Chiếng Ban lẹo dớ
Phía cọ pay tam pay tốc mướng lái lặm
Ngắm thí tẹ nghín tộc khuôn lai
Phía chắng ban quám pun púk panh ông Ló siếu phải
Hảư sánh sảng phén pựn pái màng Chiếng Ban
Tếng mương phung pày táy công cạy mứng nớ
Mí từa hơng nán phạ vến lăng nhắng sáng báu hụ
Phạ xét củ chòi cụm cụ báu lứm công mứng ná
Phía cha lẹo tiếu đơn pay máư
Khảm táng tạo páy póng thông Bớ
Phía chắng khảu họt chặn sánh nháư An – Nam
Tiêu thâng lạy chiếng ông Pua nháư
Ăn tỳ hỏng phái pụn pái màng sam Ló nặn ná
Cớ lương khảu sam Ló tảu phá
Sau quyết khả pày nọi tai khoáy cứ khon
Sam Ló váng páu mong báu mí pháu sảng
So tò pua nháư chảu phén pựn lính sởng ngắm đu chòi dớ
Lóng sương phung pày táy luông nọi đé dớ
Mừa nặn chảu phén pựn nghín mỏm ín sương lai ná
Pua chắng chiến lương tiến phát ban má hảư
Táng nừng lu tò phạ xét củ chòi cụm mứa nả há vang tàn hới
Dú và sam Ló váng páu lai báu mí phaư sảng
Váng pác hựa pên pá láu khem lẹo dớ
Tống man dạo lống bai téo quán
Hịa và sau há han tái mạnh sốn Ngô hỏ Hán
Khửn tức trận Ló Chà Viếng Công và lế
Hoáng Tông sua lút cứn binh mạnh
Quan chẳng sưởng chức trọng phung ởn ngôi quyến
Sú tán vọng hua luống ho cháo
Bắng sắc sảng phén pựn tếng cá sam Ló
Mừa nặn sam Ló lẹo váng páu lại họt múa sam khảu
Há và chảu phén pựn nhắng dú sông Thao thôi ná
Phía chắng đa cốn khửn thông bờ dặng nưới
Phía chắng tím hạ thảu khun mướng má xú
Tếng cả phủ pày nọi phung mú tếng lai
Phía chắng mí sư chiến páo ha chù cốn no nả
Chiến niếu xả pày nọi khảu sú sam Ló
Tếng đông, tây, bắc, nam chù cốn má pọm
Nhá dú xả lom mẹo tai háng cốn phương săng nớ
Ăn tỳ Ló nưa lẹo phía Chu Căm Tám
Phía chí khảu sú sảng tón pựn quê cáu Ló Cha tẹ láy
Ăn tỳ Ló luông lẹo mí lai lụ ngớn, lụ cắm săm lún pun nọng
Chọm hính nả đang tháo kin mướng
Nhắng mí lụ anh chặn phía Chu Căm Tú
Chiến mú bả pày nọi khảu dú Ló luông
Xong ló lẹo quám điêu nẳm nóm
Bắt nị háu chắng la háp khảm pá bon
La cón khảm pá cú
Khảm mú mạy má xú Ló Chu háu dớ
Chù cốc mạy chù đảy nón
Chùn đon hin đon sai chù đảy dú
Chù mú mạy chù đảy tạu thú kin ngái
Há và hạ mạy ỏm tin đán pó nhó
Táng pay Ló phái phương pay hại
Hạ mạy ỏm tin đán pó diêu
Táng pay điêu ún nướn lưa hảy tẹ ná
Háu chắng tốp tin páy nhí nhón
Thon tin pay nhí nhọi
Tốc cá chọi mướng Lùm Ló luông
Háu chắng má hên Ló Chu pên pá hu, pá sa tặc tạy
Pên pá cu pá Chà quang nón
Mu lai tô má dú cang bản
Quang lai cặm má dú cang mướng
Háu chắng má xú bản hé tốc
Má xú bản hốc hỏi
Bản té nọi pò mè sìa khoang
Tón hin vang mè ếm pánh tánh sặc xửa
Háu chắng má pông háp vạy tắn cang
Váng cán vạy pá láu cang bản
Chắng thót mịt óck lào nhả
Thót pạ óck lào pá láu khem
Tắt tong cuổi má hóng
Tắt tong đi má lón tẳng túp
Tẳng túp lẹo khảu dú sáu nơi
Kiếu cốm vang pay tắt au nhả
Chắng thót pạ pay hẳm hốc sáng bông
Chắng tắt au mạy pỏng lắm thí lắm dáo
Tắt mạy pao má cái con mung nhả
Phạ piếng nẻn má cái kế tông
Chắng au tông hướn má cái pái chán
Khang hướn cái co mặn
Tổn lẳng cái co phung
Thâng vến đi chắng tẳng hướn đi má dú cang bản
Tẳng hướn hạn khoen ú sài la
Háu chăng nhó háp vạy hỏng cang
Váng can vạy hỏng táng
Khửn dú dảo hạt hạn nhắng mỏm báu ban
Háu cọ tẳng hướn báu pên tụp
Tặng túp báu pên pe
Xe hé pừa dú lai mong mỏm
Mừa nặn chảu phén pựn tếng hánh cun mương
Háu chẳng chuồn tếng lai chù cốn no nả
Háu chắng tảu suối chạu phén pựn ông chánh Ló Da
Tiếu thâng lạy phía luông pên pò
Sương hánh khỏi pày nọi nhá bỏ bánh sia săng nớ
Phu chẳng má so au quái pò pay hay phưa pú sắm đăm cả
Mừa nặn ông chánh chảu phén pựn hên nả ín sương
Ông chánh sương phát ban au quái má hảư
Quái tháo đảy pó họi má phát sam Ló
Su chia dai bánh păn tục cốn no nả chinh nớ
Su chắng khửn xú xả lọm Mẹo má íp tén căn
Háu chắng ơn phía luông sắng son táo cứn ha dảo
Xong Ló chảu phén pựn má phát chia dai
Păn quái hảư tếng lai thảu ké
Xong hướn hò mè quái
Xong chái hò mạk lủa
Hảư còi dượn mứa nả há vang
Bắt nừng khắm khá khọi múa xôm pí máư
Chắng má cái thỏi thâng chặn ná háy phưa ban
Háu chắng má lặp pạ lặp cốm khít
Lặp mịt lặp cốm kheo
Háu chắng lống lay phát ná hày phải
Liến chắng tắt láu lùm ná
Tắt cá dú lùm bản
Tắt cốc vạy mắn khô
Tắt pải vạy mắn khô cản héo
Háu chắng đín tuấn nháư pay páo
Đín tuấn dáo pay tảy
Té nặn pháy tứn khửn hứn hựn mảy pá láu khem
Quang phán dản téo ni xá xá
Chắng sáng chảnh chinh phạ hên tồng ná luông chính láy
Háu chắng lủa tam thá pay tăm
Lủa tam cắn pay tỏng
Má tọn láu óck dệt ná
Tọn hịn pha cang bản
Chẳng má pản nặm sáư Na Lốc
Nặm tốc tồng ná luông ná piềng háư cộng
Chắng má au ỏng sáư quái mè
Au éck sáư quái hám
Thay ná thay í nặc đin khanh
Thay í néo đin phựn
Cộn đin đăm mắn óck
Thó đín kén pay náư
Liến chẳng phưa ban lạt piếng tà cả
Chắng au chựa khảu púk lống hóng
Tắt tong đi má hóng chè nặm
Lẹo chắng đảy lai vến au óck
Thó cả bán ná hón
Đảy sam vến chắng ngọ
Cả óck pọm háu háy phưa ban
Háy ná háy hàư cộng háu dớ
Háy phổng ná nháư Ló Chu háu lỏ
Chẳng má au ỏng sáư quái mè
Au éck sáư quái nọi tô tháo pay ná
Thay ý néo ná phựn
Ná tứp quái báu thay
Dệt sai quái yếu hén hánh nọi
Hảư còi dượn mứa nả há vang
Há và hánh dá khảu hánh nọi báu lai
Tếng nhính chái sắn sai yếu hén hánh nọi
Háu chắng phắc pạ mứa ha nó sáng bông
Ha nó hốc nó sáng luông hảu
Chắng má chón chứa khau la háp
Chắng má váng háp nó vạy náư sông
Chẳng má pông cán vạy náư tà
Chắng au sạ mạy lày má suối sia cái
Xong mứ phái mứa sú hướn ha mỏ báu mí
Chắng au bẳng mạy hốc má dệt mỏ bang
Au bằng mạy sáng má dệt mỏ tổm
Lăng pháy dớ xong lếch hới
Tếc pháy dớ xong nọng há
Cuốn pháy sọng mứa nưa ai óck
Bẳng súc háu chắng pông
Bẳng đông háu chắng tháu
Chắng má tháu sáư đổng mạy hốc săn tắm
Chắng hịa kin khảu dớ xong chái hới
Kin ngái dớ xong nọng ơi
Kín nó hốc luông bang
Kin nó sáng tang khảu
Kin nó hảu tang khảu cánh cưa
Nghìn tó khôm cánh hứn lống có khói khọi
Lếch nọi kin báu đảy háy dú vén lai
Ăn nị há chẳng khửn pú nháư ha mắn cón nớ
Khửn pú chắn ha pảu cón nớ
Chắng au đảy pảu nọi má phửn sia hua
Chắng au mạy nẳng pá dệt hó
Xong mứ chắng nhó bung páu lống chè
Chắng táo pảu táo xong nhó
Táo páu táo sam nhó
Nặm saư hỉa má lạt sia khôm
Pảu chứt lẹo háu chắng nhó
Xong mứ phái sáư hay má nửng
Lăng pháy dớ xong lếch hới
Tếc pháy dớ xong nọng
Cuốn pháy song mứa nưa ai óck
Dánh súc lẹo chắng pông
Dánh đông léo chắng tháu
Chắng má tháu sáư lổng mạy hốc san tắm
Kin khảu dớ xong chái hới
Kin lanh cánh kin ngái dớ xong nọng há
Há và kin khảu pan kin sái
Kin ngái pan kin kép
Báu kin và xép tọng
Kin má khỏng lịn cáy báu lống
Nghìn tò khôm lống có cói cọi
Lếch nọi kin báu đảy hảy dú vén lai
Mè ếm cọ chắng hụ và lả mè ếm hới nghín tộc nhá ớn hảy
Khuốp mừa chạy pống ón nhắng vang
Hơng nán nhắng xuấn thâng múa khảu hặc hới
Nghín tộc há chỉ còi uôn cón nớ
Nghìn buốn há chắng còi dượn cón nớ
Mừa nặn phua háp thay cánh ban chung quái pay của
Mía bék lủa phắc pạ cắn cóng phưa ban
Pá phưa ban té hướn pay dượn cón nớ
Phua phaư hảư mía mắn dượn chóng
Hảư còi dượn mứa nả há vang và lế
Phua thay mía khút đin pọ cắn pun pỏng
Hảư còi dượn mứa nả há pên
Hàư tốc hàư lý lắn
Cắn tốc cắn nhí nhọi
Dượn chóng đảy lai mự háu chắng phưa đăm
Phưa ban phưa té náư pay nọ
Phưa té khók má chăm
Phưa ban khửn mưa nưa dai há
Háu chắng lốc cả ón má sắm
Đăm ná phiêng ná piếng nhói nhọi
Há và chắng má đưa hánh tò xong hướn hò mè quái
Sam chái hò mạ lủa
Tin cúc của lăm sáư vén lai
Cả tốc đin mắn há mả
Cả chằn khửn hứn hựn cờ pá láu khem
Thâng vến đi thó huông chồng pọm
Té nặn khảu xúc pọm khắm kiếu pay tan
Háu chắng hóp khảu vạy pên mú cang ná
Mự đaư đi cánh vến đaư chảnh
Háu chắng tọn au pẻn áu pớn lống tặp
Phặt khảu dớ xong lụk há hới
Phục khảu dớ xong nhính
Chọn ban sang tạp tán má quát
Ví tát nọi má quánh sia baư
Chọn bung đi cán piếng la háp
Khôn khảu sáư súm tát
Háp khảu sáư súm piếng
Háp khảu ná phiêng ná piếng nhói nhọi
Háu chắng đảy khảu họi má xú hướn khuôn háu lỏ pánh hới
Chắng má chọn au pớn phưn đi má tá
Tăm khảu dớ xong nọi hới
Tăm khảu chọn xong xá
Phát khảu má má lánh
Phát khảu má má ngái
Má khảu vạy lai áng kin lưa
Xong mứ phái sáư hay má nửng
Lăng pháy dớ xong lếch
Tếc pháy dở xong nọng
Cuốn pháy sọng mứa nưa ai óck
Danh súc háu chắng pông
Dánh đông háu chắng tháu
Chắng tháu sáư pẻn mày chà
Tháu sáư phá mạy dốm
Xong mứ chốm sáư tảu
Kin khảu dớ xong chái
Kin ngái dơ xong nọng
Tếng cá chảu ón nọi nảu mình mía khuôn
Tếng nhính chái chù cốn má quẹn
Nghìn tò ban lống có cói cọi
Kẻo ón nọi chốm muồn hum hum
Chắng má ơn tò sên tôi chạ long ngay chaư sừ
Phạ xét củ chòi cụm chẳng sáng an lóng tẹ lỏ
Háu cọ săn lắng pa bưa xôm má chuốp nóng hua luổn tẹ lỏ
Săn lắng kin nguộn má páu da dứn
Ăn tỳ vến tai lẹo thâng kính phí chòi
Cụm lọ lại háu khói cốm tao ơn dớ
Háu cọ phua mia yêu ín căn dú dứn thâng thảu
Hảư chứ nẻn chù chặn mẳn kén nhá tai cháo hới./.
Bươn nưng, pi păn nưng cảu họi cảu xíp cảu.
(Ngày 01 tháng 9 năm 1999)
Lò Văn Biến

Advertisements

3 Comments »

  1. ha van chung said

    thua bac, chau da doc ban dich va thay loi tho rat xuc dong.ban dich da the hien dac trung tho thai.do la:giau hinh anh so sanh, ket cau trung diep,moc xich,hinh anh an du, cac cap cau tho dai ngan dan xen….ban dich cua bac sat voi nguyen tac. tin rang sau khi bac got giua lai ,ban dich su thi nay se nang cao them gia tri nghe thuat.cam on bac da gui ban dich cho chau.

  2. Cảm ơn cháu rất nhiều, ngày đó bác làm rất vội kịp cho địa phương làm hồ sơ công nhận di tích lịch sử. Đợt tới sẽ chỉnh sửa theo yêu cầu của một nhà xuất bản, hy vọng sẽ tốt hơn!

  3. Oh my goodness! Amazing article dude! Many thanks, However I am having troubles with your RSS.
    I don’t understand why I cannot subscribe to it. Is there anybody having identical
    RSS problems? Anyone who knows the solution can you kindly respond?
    Thanks!!

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: